Công nghệ Portal đang là nhu cầu thực tiễn của xã hội và là bước đi
đúng hướng của nhiều DNPM. PCWorld - B số tháng 1/2004 đã có bài
giới thiệu về một số Portal. Song các nhà quản lý địa phương và
ngành ứng xử với nó ra sao lại là vấn đề thời sự cũng bức xúc không
kém...
Từ khoảng giữa năm 2003
xuất hiện nhiều tin tức về các 'cổng giao tiếp điện tử' - hay các
Portal - trên các phương tiện thông tin đại chúng ở nước ta, như
cổng giao tiếp điện tử Hà Nội (Hanoi Portal - HNP); Mạng thông tin
tích hợp trên internet của TP. HCM (Hochiminh City Web); Cổng giao
tiếp điện tử Bắc Ninh; Trang thông tin điện tử website tỉnh Bình
Định (Bình Định Portal); Cổng TMĐT Vnemart của Phòng Thương Mại và
Công Nghiệp Việt Nam (VCCI); Cổng Thông Tin Quốc Gia Việt Nam - VNCG
v.v...
Vậy là sau LAN, WAN, Web…, 'Portal' đang trở thành mối quan tâm và
hơn thế nữa, thành một hạng mục đầu tư của các cơ quan nhà nước, các
công ty ... Có lẽ khá nhiều cơ quan chưa kịp phát huy hiệu quả đầu
tư vào các công nghệ trước đã phải đối mặt với những thuật ngữ, khái
niệm mới, mà ngay nhiều người làm CNTT chuyên nghiệp cũng chưa lĩnh
hội thấu đáo? Có cảm tưởng rằng nhiều vấn đề chưa rõ ràng, và chưa
phải ai cũng có thể sẵn sàng nhập cuộc
Những mục
tiêu to lớn
Có thể nói chính nhu cầu cải cách hành chính, 'một cửa', nhu cầu
cung cấp thông tin đầy đủ cho công dân, các dịch vụ công trực
tuyến... là sức ép khách quan trước nhất cho việc ra đời các cổng
giao tiếp điện tử - bước đầu tiên để đi đến chính phủ điện tử. Công
nghệ này có vẻ hứa hẹn đáp ứng nhiều yêu cầu, 'làm sẵn' cho ta nhiều
dịch vụ…
Tuy vậy, đâu nhất thiết phải 'có mới nới cũ'? Có chăng một sự nhầm
lẫn giữa trang web với một vài dịch vụ kiểu như diễn đàn, hay đăng
tin với khái niệm Portal - một thuật ngữ rất mới trong CNTT, một
khái niệm đang 'thời thượng' ở Việt Nam?
Portal là
gì?
Từ Portal (cổng)
vốn là một thuật ngữ kiến trúc, chỉ lối vào một tòa nhà lớn. Trong
lĩnh vực CNTT, Portal cũng có ý nghĩa tương tự. Có thể coi đó là
cổng vào một kho thông tin lớn, đa dạng. Qua Portal, những đối tượng
người dùng khác nhau có thể truy cập đến nhiều loại thông tin khác
nhau nhưng theo một cách thức thống nhất.
Hiện nay có khá nhiều loại Portal: Portal công cộng, Portal riêng
của công ty hoặc tổ chức, Portal chuyên ngành..., và gần đây còn
xuất hiện các siêu Portal là Portal dẫn đến các Portal mức dưới. Hãy
chỉ đề cập đến các Portal công cộng. Khác với các Portal chuyên
ngành thường tập trung vào một lĩnh vực hẹp nhưng sâu hơn, thông tin
do một Portal công cộng cung cấp bao trùm nhiều lĩnh vực, hoặc nhiều
chủ đề trong một lĩnh vực lớn như kinh tế, khoa học, công nghệ, y
học, thể thao, âm nhạc... Portal tích hợp thông tin từ rất nhiều
nguồn khác nhau. Ví dụ một Portal ở tầm quốc gia phải tích hợp thông
tin từ trung ương và các bộ, ngành, địa phương. Portal của một thành
phố phải tích hợp được thông tin từ các quận, huyện và các sở, ban,
ngành.
Portal phục vụ cho nhiều
lớp đối tượng sử dụng với các nhu cầu thông tin khác nhau. Ví dụ một
Portal của thành phố phải cung cấp thông tin về thủ tục hành chính
cho những người dân thường, thông tin dự án cho các nhà đầu tư,
thông tin về bản đồ, thắng cảnh cho khách du lịch... Mọi đối tượng
sử dụng đều có thể tìm kiếm và khai thác kho thông tin đa dạng này
một cách dễ dàng qua một giao diện thống nhất mà không cần biết
thông tin nằm ở đâu, do ai quản lý. Ví dụ, người dân phải tìm thấy
và sử dụng được ngay dịch vụ hành chính mà họ cần, chứ không cần
quan tâm đến những cấp chính quyền nào, những cơ quan nào liên quan
đến các thủ tục hành chính đó.
Một trong các đặc
trưng nổi bật phân biệt Portal với một website thông thường là khả
năng người dùng giao tiếp trực tuyến, hai chiều để khai thác các
dịch vụ công.
Những điều kiện để xây dựng và phát triển Portal
Trước hết, để xây dựng
Portal phải có một lượng thông tin lớn, đa dạng, từ nhiều nguồn và
những thông tin này cần thiết cho nhiều loại đối tượng sử dụng khác
nhau. Bản thân đơn vị làm chủ Portal và các đơn vị thành viên phải
có cơ sở hạ tầng CNTT tương đối phát triển. Ví dụ muốn xây dựng
Portal quốc gia, phải có hệ thống thông tin tiên tiến ở các bộ,
ngành, địa phương và phải có cơ sở hạ tầng viễn thông đủ phát triển
để kết nối các hệ thống thông tin này với trung ương. Hoặc muốn xây
dựng Portal của tỉnh, thành phố cần phải có hệ thống thông tin của
các quận, huyện và các sở, ban, ngành...
Xây dựng Portal là quá trình rất phức tạp và đòi hỏi đầu tư lâu dài.
Nhìn chung, phải chia thành nhiều bước: lập kế hoạch, thực hiện thí
điểm, đánh giá, điều chỉnh, duy trì, phát triển và mở rộng... Một
yếu tố không thể thiếu là phải có sự chỉ đạo tập trung và phối hợp
chặt chẽ giữa các thành viên tham gia trong hệ thống Portal ngay từ
đầu để đảm bảo tính tương thích và hợp chuẩn của các thành phần
Portal.
Vì vậy, những xu
hướng sau đây là không đúng:
o Xây dựng một website tin tức đơn giản và gọi đó là
Portal.
o
Tập trung phần lớn kinh phí xây dựng Portal để mua thiết bị, trong
khi chưa có chuẩn bị về thông tin, phần mềm và đội ngũ cán bộ đủ
năng lực.
o
Đầu tư lớn để xây dựng Portal nhưng sau đó không dành đủ kinh phí để
duy trì hoạt động và phát triển tiếp.
Công nghệ Portal tại Việt Nam
Về mặt công nghệ, một
Portal công cộng cần có các tính năng sau:
o
Giao diện web
o
Tích hợp được thông tin từ các nguồn dữ liệu bên ngoài, như từ các
ứng dụng có sẵn hoặc các website khác dựa trên chuẩn trao đổi thông
tin.
o
Có công cụ tìm kiếm mạnh.
o
Có thư mục phân loại.
o
Có các tính năng quản trị nội dung (contents management) mạnh.
o
Có khả năng tùy biến, cá nhân hoá cho từng người dùng hoặc từng lớp
đối tượng người dùng.
o
Khả năng quản lý và khai thác một khối lượng thông tin lớn từ hàng
triệu đến hàng trăm triệu trang văn bản.
o
Đối với các Portal lớn, phục vụ cho cả người nước ngoài thì tính
năng đa ngữ là rất quan trọng.
o Đăng nhập một cửa (single sign-on).
Portal mới và 'thời
thượng', các giải pháp của nước ngoài thì đắt và 'đóng', nên các
công ty Việt Nam đầu tư cho giải pháp nội địa là một chiến lược đúng
đắn. Tuy nhiên, chọn công nghệ nào để phát triển các Portal công
cộng tại Việt Nam hiện nay chắc chắn còn là vấn đề phải xem xét một
cách nghiêm túc. Nên chăng Ban Điều Hành 112 chú ý đầu tư vào việc
này để có những hướng dẫn cho các thành viên?
(Theo TGVT)
