Làm thế nào để định giá phần mềm?
Đối với người mua phần mềm, việc định giá để mua sao cho đúng với giá trị
đồng tiền bỏ ra là một điều đáng quan tâm. Qua kinh nghiệm hợp đồng đã ký với
nhiều khách hàng, chúng tôi xin chia sẻ một số kinh nghiệm như sau:
1. Mua phần mềm dựa trên ích lợi mà nó mang lại:
BS Phan Thanh Hải, giám đốc Trung tâm Y Khoa MEDIC thường xuyên lên mạng để tìm các phần mềm phục vụ cho chuyên môn y khoa. Một trong những phần mềm đó
là OsteoGram dùng để đo loãng xương. Mặc dù phần mềm thiết kế rất đơn giản nhưng giá lại
cao đến 7.000 USD. Khi đưa vào kinh doanh thì số tiền lời
từ phần mềm sinh ra nhiều vô kể.
GS Nguyễn Sào Trung, Bộ Môn Giải Phẫu Bệnh ĐHYD TPHCM mua phần mềm Chẩn Đoán Giải
Phẫu Bệnh của Cty Hoàng Trung giá 5 triệu đồng vào năm 2003. Với chương trình này, bộ môn đã
làm dịch vụ chẩn đoán GPB cho các bệnh viện và thu hồi vốn mua phần mềm chỉ trong vài tuần lễ. Cho tới nay, bộ môn vẫn tiếp tục dùng phần mềm
GPB để
sinh lợi. Đó là chưa kể đến việc tự động hóa của phần
mềm đã giúp tiết kiệm thời gian nhập liệu mỗi ngày đến
hơn 4 tiếng đồng hồ.
Đối với hệ thống phần mềm quản lý bệnh viện, Ban Giám Đốc cần tính đến hiệu
quả chính xác trong số liệu quản lý và chuyên môn. Trung Tâm Dinh Dưỡng TPHCM đã
mua phần mềm Quản Lý Dược của Hoàng Trung với giá 20 triệu đồng để chống thất thoát hàng trăm
triệu đồng mỗi tháng trước đó do gian lận số liệu. Nhờ tính chuyên nghiệp, tất
cả số liệu được báo cáo thể hiện chi tiết và có khả năng hồi cứu. Hiện nay tất cả số liệu xuất
nhập đều được cập nhật liên tục cho ban quản lý.
2. Mua phần mềm trên cơ sở so sánh giá cả với nhà cung cấp khác:
- Cty chuyên phân phối hàng gia dụng METR. nổi tiếng đặt viết website. Giá đưa
ra là 30 triệu. Khi thanh toán hợp đồng, bên B hào phóng trả thêm cho bên A 15
triệu nữa vì so với sản phẩm cùng tính năng, giá ở Châu Âu mắc gấp 10 lần.
- Các nhà cung cấp phần mềm ngay thẳng thường có một biểu giá minh bạch, công
khai, giúp khách hàng dễ dự trù giá trị phần mềm. Nếu biểu giá không rõ ràng,
khách hàng không thể hình dung được sự công bằng giữa giá trị sử dụng
3. Mua phần mềm sẵn có, dễ kiểm chứng tính năng:
- Bệnh viện Huyết Học TPHCM muốn mua phần mềm quản lý bệnh viện. Nhiều công
ty phần mềm đã đến chào hàng. Ban Giám Đốc đã chọn Hoàng Trung bởi vì phần mềm
đã có sẵn, thấy được tính năng sẵn có, kiểm tra thực tế được trên một khách
hàng khác là Phòng Khám Đa Khoa An Khang. Hơn nữa giá cả đưa ra giữa các công ty
có chênh lệch thấy rõ. So với các công ty khác, việc "mua trâu vẽ bóng" mang lại
tiềm năng nguy cơ thất bại rất cao bởi lẽ phần mềm chuyên môn y khoa không dễ
làm như các ngành khác.
- Bệnh viện Triều An ký hợp đồng với một công ty danh tiếng để trang bị hệ thống
phần mềm bệnh viện. Kể từ ngày ký đến ngày tạm chấp nhận hệ thống mất hết 3 năm.
Cho đến nay hệ thống tại Triều An vẫn được xem là một "chú vịt xấu xí" theo như
lời nhận xét của chính người quản lý lập trình hệ thống đó. Khi ký hợp đồng, cả
bên bán lẫn bên mua đều không hình dung ra được sản phẩm sẽ như thế nào.
- Bệnh viện Hữu Nghị (Hà Nội) mua phần mềm Quản Lý Dược từ một nhà cung cấp có
tiếng với giá 50 triệu đồng. Cho đến nay sau 3 năm cài đặt, hệ thống luôn luôn
cho ra những kết quả báo cáo sai.
4. Quan tâm đến nhà cung cấp và khách hàng của họ:
- Một công ty không có chuyên môn về kế toán sẽ không thể cung cấp phần mềm
kế toán có chất lượng. Công ty không chuyên về Y khoa sẽ không thể cung cấp phần
mềm chuyên môn về y khoa có chất lượng. Tuy nhiên các công ty phần mềm luôn luôn
hứa hẹn những sản phẩm "đầy giá trị". Vì vậy, thương hiệu của nhà cung cấp và
khách hàng của họ là một tham khảo đáng quan tâm.
- Có những công ty tên tuổi rất lớn nhưng bộ phận chuyên trách về lãnh vực y
khoa thì rất nhỏ b như thể một hột đậu trên chiếc bánh kem sinh nhật. Vì vậy,
kết quả của sản phẩm không tương xứng với ý muốn của khách hàng.
- Bệnh viện An Sinh ký hợp đồng với một công ty lớn để trang bị toàn hệ thống
phần mềm quản lý bệnh viện ngay từ những ngày đầu mới khởi công xây dựng. Thế
nhưng1 tháng sau khai trương, hệ thống vi tính của BV vẫn sử dụng MS Excel và
MS Word để thu phí và làm báo cáo.
5. Tính đến các dịch vụ cộng thêm:
- Đối với nhiều công ty phần mềm, giá trị phần mềm bán được hiện tại không đáng quan tâm bằng
giá trị dịch vụ gia tăng. Giá trị gia tăng bao gồm: phí khảo sát, phí thiết kế,
phí cài đặt, phí huấn luyện, phí bảo trì, phí nâng cấp... cao gấp nhiều lần so
với giá thành phần mềm. Những chi phí này thường không được đưa ra trong dự thảo
hợp đồng (gọi là Hidden Fee, phí bị che giấu). Sau khi đã ký hợp đồng rồi, khách hàng trở
thành nô lệ cho hệ thống phần mềm đó.
TTYK MEDIC được cty phần mềm của Singapore chào hệ thống quản lý chẩn đoán
hình ảnh (PACS). Bên B đề nghị tặng không hệ thống này cho MEDIC nhưng giám đốc MEDIC
từ chối không nhận vì ông thấy rằng những khoản phí phải trả cho Singapore để duy trì hệ thống sẽ là một
gánh nặng trong tương lai.
Các bệnh viện ở Việt Nam cũng đã thừa kinh nghiệm khi được tiếp nhận phần mềm
miễn phí Medisoft 2003 của Bộ Y Tế. Tiếng là miễn phí nhưng bệnh viện đã phải lè
lưỡi trả phí tập huấn với giá không nhỏ. Đồng thời, khi "cắn" phải phần mềm
"khung" này, khách hàng luôn luôn phải lo lắng đến việc tương thích khi mở rộng
tính năng phần mềm. May thay, văn bản mới nhất của Bộ Y Tế đã nói rằng không
nhất thiết phải dùng phần mềm Medisoft 2003 nếu bệnh viện có phần mềm quản
lý tốt hơn.
Chi phí "cộng thêm" ở đây còn phải kể đến số tiền hối lộ, chia chác giữa
người trong và người ngoài. Đôi khi vì các khoản đòi chia này mà giá trị phần
mềm tăng lên đáng kể.
Một trong những điều ảnh hưởng lớn đấn phí bảo trì hệ thống đó là hệ thống thiết kế theo kiểu PC
Application hay kiểu Web Application. Thiết kế kiểu PC Application sẽ làm tăng kinh khủng phí dịch vụ duy trì. Bởi lẽ phần mềm đã
install vào máy trạm, khi máy hư thì phải install lại, phát sinh chi phí. Đối với hệ thống phần mềm dạng Web, tất cả hệ
thống và dữ liệu đều nằm ở Server . Khi máy trạm hư cũng không ảnh hưởng đến
công việc của hệ thống, có thể thay máy trạm mới ngay lập tức mà không cần đến
dịch vụ bảo trì. Theo đó, khách hàng nên chọn hệ thống Web Application hơn là PC
Application.
BS PHAN XUÂN TRUNG
|
